Notice: wpcf7_add_shortcode is deprecated since Contact Form 7 version 4.6! Use wpcf7_add_form_tag instead. in /home/users/fundacjacp/public_html/subdomeny/owes/wp-content/plugins/contact-form-7/includes/functions.php on line 355
Sierpień - 2017 Jak przygotować plan będący naprawdę podstawą współpracy? - Ośrodek Wsparcia Ekonomii Społecznej w Zielonej Górze

Program współpracy samorządu z organizacjami pozarządowymi to jeden z obowiązkowych dokumentów planistycznych, jaki musi przyjąć każdy samorząd. Różne są drogi powstawania i konsultowania programów. Warto potraktować to zadanie poważnie. O tym, jak przygotować dobry, oparty na rzeczywistych potrzebach program współpracy, piszą w obszernej publikacji „Plan faktycznej współpracy” eksperci z Kujawsko-Pomorskiej Federacji Organizacji Pozarządowych.

Publikacja ta to wynik spotkań i dyskusji oraz działalności zespołu eksperckiego w  obszarze  konsultacji  społecznych  programów współpracy  samorządów  z  organizacjami  pozarządowymi. Na podstawie rocznej wspólnej pracy zespołu powstały propozycje co i jak zmienić w programach współpracy, a dokładniej co ulepszyć w procesie ich powstawania i konsultowania. Poniżej, za zgodą autorów, prezentujemy najważniejsze wnioski i rekomendacje, które na pewno będą pomocne przy konsultowaniu zapisów programów. Poznać je powinni zarówno urzędnicy, jak i społecznicy. I program stworzyć wspólnie.

Przy tworzeniu programu warto pamiętać o pięciu podstawowych zasadach dotyczących tworzenia programów współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, opracowanych przez Departament Pożytku Publicznego w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej we współpracy z Radą Działalności Pożytku Publicznego:

  1. Program współpracy dotyczy organizacji pozarządowych w ogóle, a nie wyłącznie organizacji pożytku publicznego.
  2. Program współpracy ma charakter obligatoryjny.
  3. Formalnie program współpracy ma charakter roczny ale powinien być tworzony z perspektywą współpracy wieloletniej.
  4. Sam proces budowania programu powinien być efektem współpracy dwóch podmiotów: właściwej jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowych działających na jej obszarze.
  5. Program współpracy dotyczyć powinien różnorodnych form współpracy a nie jedynie zlecania zadań.

Uzasadnienie w programie współpracy – niewymagane, ale bardzo przydatne

Oprócz obowiązkowych elementów, program współpracy może zawierać również te, których prawo nie nakazuje wprost. jeśli chcemy, aby program był rzeczywistym  planem  rzeczywistej  współpracy,  konieczne  jest przynajmniej minimalne uzasadnienia dla celów, działań i rozwiązań przyjętych w dokumencie.

Uzasadnienie powinno  ono  opisywać  stan  rozwoju  sektora  pozarządowego w  konkretnej  społeczności,  stan  współpracy  międzysektorowej,  ale  także  wyraźnie  akcentować,  że  wypracowane w programie rozwiązania pochodzą z konsultacji społecznych i są wspólnie przygotowane przez samorząd i organizacje, stanowią ich wspólny plan działań na najbliższy rok.

W programach współpracy, w których dotąd nie było zamieszczane uzasadnienie nie warto od razu tworzyć szerokiej analizy. Wspólne diagnozowanie problemów i potrzeb, w tym tych dotyczących współpracy międzysektorowej i rozwoju organizacji pozarządowych powinno stać się elementem współpracy pozafinansowej administracji lokalnej i III sektora w kolejnych latach.

Program współpracy nie działa „w próżni”. Jest jednym z wielu dokumentów planistycznych obowiązujących w samorządzie. Nie powinien jednak składać się z elementów diagnoz i analiz przeniesionych z tych dokumentów.

Uwzględnienie  w  uzasadnieniu  programu  współpracy  informacji  o  obszarach  aktywności  lokalnych  organizacji  oraz o liczbie korzystających z ich oferty mieszkańców wskazuje kto jest bezpośrednim, a kto pośrednim odbiorcą programu.

Opis dotychczasowej współpracy na linii samorząd-organizacje będzie informacją o stabilności tej współpracy.

Natomiast wyliczenie nowych rozwiązań pojawiających się w programie akcentuje jej rozwój i dynamikę.

Elementem uzasadnienia winny być także wszystkie wspólne plany samorządu i organizacji, w tym te wypracowane w procesie konsultacyjnym.

Uzasadnienie, które łączyć się będzie z celami szczegółowymi programu pozwoli w przyszłości stwierdzić czy cele te zostały osiągnięte.

Najlepszym sposobem poznania informacji o potrzebach, pomysłach i marzeniach mieszkańców i organizacji jest rozmowa. To właśnie w rozmowie tworzy się pojęcie dobra wspólnego. Zapewnienie możliwości spotkania i dyskursu jest fundamentalne dla tworzenia programu współpracy, w tym jego uzasadnienia.

Ocena realizacji programu współpracy – pomijane zadanie samorządu i organizacji

Jeśli potraktujemy program współpracy jako rzeczywisty plan pracy na nadchodzący rok, to nie można zaniedbać wyliczenia planowanych wyników tego planu. Przygotowując program powinniśmy  jasno  określić  co  chcemy  dzięki  niemu wypracować,  a  później,  po  roku  realizacji,  sumiennie zweryfikować,  czy  udało  się  osiągnąć  założenia.

Program stanowi plan wszystkich wspólnych działań samorządu i organizacji pozarządowych w danym roku, dlatego pracę tą należy koniecznie podsumować i ocenić.

Część programu współpracy dotycząca „sposobu oceny realizacji programu” posłużyć może do wskazania efektów, które spodziewamy się osiągnąć dzięki realizacji programu. Opisywać będzie wynik rocznych starań i dążeń we współpracy międzysektorowej.

Konstruując w programie współpracy sposób oceny jego realizacji warto zastosować kilka prostych, ale funkcjonalnych rozwiązań:

  • Powiązać zaplanowane w programie współpracy cele szczegółowe ze wskaźnikami tak, aby po roku realizacji wskaźniki pokazywały, co faktycznie zostało zrealizowane.
  • Za pomocą wskaźników opisać również elementy współpracy pozafinansowej. Współpraca niefinansowa jest często niedoceniana, a jest tak samo ważnym elementem programu jak współpraca finansowa.
  • Każdemu wskaźnikowi przypisać jego oczekiwaną wartość (tzw. wartość docelową), którą chcemy osiągnąć.

Wiele efektów programu da się opisać za pomocą liczb.

  • Wskazać wartości wskaźników w wariancie „porównawczym”, tj. za rok bieżący oraz za lata poprzednie. Dzięki temu możliwa będzie analiza skali prowadzonej współpracy, ukazanie tendencji zmian oraz wnioskowanie na ich podstawie.
  • Poszerzyć zakres  i  sposób  przedstawiania  efektów  programu  o  wartość  dodaną.  Działanie  to  będzie  próbą uchwycenia ulotnych, ale ważnych dla współpracy międzysektorowej wartości.
  • Wskazywać wartość budżetu programu w wariancie porównawczym do lat poprzednich. To samo podejście warto zastosować wobec wartości wkładu własnego wnoszonego do realizacji zadań publicznych przez organizacje.

Sprawozdania z realizacji programu współpracy są przejrzyste, gdy konstruowane są w odniesieniu do poszczególnych celów programu. W sprawozdaniach, obok danych informujących o nakładach finansowych winny znaleźć się również dane o aktywności organizacji pozarządowych, w tym o wysokości wkładu własnego wnoszonego przez organizacje do projektów.

Konsultacje programów współpracy – obowiązkowe, ale do ożywienia!

Konsultacje społeczne można rozumieć na dwa sposoby.  Z  jednej  strony,  konsultacje  są  narzędziem  kontaktu  przedstawicieli  władzy  ze  społeczeństwem  w  celu poznania  jego  opinii.  Z  drugiej  zaś  strony,  konsultacje to  pewien  proces,  który  został  zaplanowany,  aby  np. w ciągu dwóch miesięcy poznać opinie obywateli i organizacji na temat konkretnego dokumentu (a dokładniej, planowanych w nim rozwiązań). W praktyce nie chodzi tylko o to, aby skonsultować zawartość dokumentu, ale przede  wszystkim  zachęcać  i  włączać  obywateli  do udziału (partycypacji) w podejmowaniu decyzji. Partycypacja obywatelska ma wspomagać, czasami uzupełniać, a  czasami  zastępować  działania  administracji  publicznej.  Wszystko  po  to,  aby  zwiększać  skuteczność  funkcjonowania administracji, w tym efektywność wydatkowania środków publicznych. Konsultowanie okazuje się wyzwaniem zarówno dla organizatorów konsultacji, jak i dla uczestników. Obie strony muszą bowiem nie tylko wierzyć w zasadność konsultacji, ale także przygotować się  do  konsultacji  i  zaangażować  w  wypracowywanie wspólnych  ustaleń,  traktując  głos  drugiej  strony  jako równoważny i oddawany z intencją dążenia do znalezienia jak najlepszego rozwiązania.

Obowiązek  wynikający  z  ustawy  o  działalności  pożytku  publicznego i  o  wolontariacie  dotyczący  przeprowadzenia  konsultacji  społecznych jest bardzo łatwo spełnić. Jednak, aby można było mówić o efektywności  konsultacji,  o  faktycznym  włączeniu  wszystkich  zainteresowanych w przygotowanie dokumentu, jak i o zrozumieniu intencji twórców projektu programu przez organizacje i odwrotnie potrzebne jest prowadzenie  konsultacji  w  sposób  znacznie  bardziej  ambitny  niż  tylko  poprzez stosowaną powszechnie metodę kontaktu mailowego.

W konsultacjach społecznych istnieje wiele barier i utrudnień, które znacznie ograniczają udział w nich organizacji pozarządowych. Natomiast organizacje cechuje duża bierność wobec procesów konsultacyjnych. Zdecydowanie  nie  należy  jednak  poprzestawać  na  wzajemnym  wytykaniu błędów. Znakomita większość problemów w konsultacjach jest prosta do zniwelowania,  jeżeli  obie  strony  konsultacji  chcą  realizować  prawdziwy dyskurs na temat przedmiotu konsultacji.

Udane, a więc efektywne konsultacje społeczne charakteryzuje kilka zasad: wielość form komunikacji, świadome planowanie, praca etapami, prowadzenie dyskusji, zadawanie pytań oraz tworzenie podsumowań.

Proces konsultacji społecznych programu współpracy to kilka prostych do  zorganizowania  i  niedrogich  działań,  które  należy  zrealizować  między  kwietniem  a  listopadem  każdego  roku.  W  takim  procesie  uda  się uwzględnić wyniki ubiegłorocznego programu, przeprowadzić spotkanie poświęcone diagnozie potrzeb i zebraniu założeń do kolejnego, poddać pierwsze  ustalenia  pod  konsultacje  internetowe,  wypracować  projekt programu w oparciu o zebrane wcześniej założenia, przeprowadzić konsultacje z radą działalności pożytku publicznego i środowiskiem organizacji i przyjąć program uchwałą.

Cały poradnik dostępny jest na stronie: http://federacja-ngo.pl/upload/file/Poradnik_Plan_faktycznej_wspolpracy_09-2014.pdf

Cały miesięcznik do pobrania: PressES _12.pdf     Pobierz

 

 

Rozmiar czionki
Kontrast